SAGREX’te zeytin ve meyve fidanlarına gösterilen yoğun ilgi, üreticinin toprağa, doğru çeşide ve geleceğin bahçelerine sahip çıktığını gösterdi; fidancılar bilinçli dikim, sağlıklı fidan ve sürdürülebilir üretim sorumluluğunu özellikle vurguladı.
SAGREX 2026 Tarım ve Hayvancılık Fuarı, yeni teknolojilerden geniş ürün yelpazesine, traktörlerden tarım alet ve ekipmanlarına kadar üretimin her alanını çiftçiyle buluştururken, fuar alanındaki yoğunluk tarımın geleceğine duyulan ilgiyi gözler önüne serdi. Üreticiler bir yandan verimliliği artıracak makine ve teknolojileri incelerken, diğer yandan geleceğin bahçelerini kuracak zeytin ve meyve fidanlarına yöneldi. Ekim ayının yaklaşmasıyla dikim sezonu kapıya dayanırken fidancı stantlarında bölgeye uygun çeşit, sağlıklı kök yapısı, doğru dikim zamanı ve sonrasındaki bakım öne çıktı.
YAĞLIK MI, SOFRALIK MI?
SAGREX’te üreticilerden yoğun ilgi gören fidancılardan Aykut Sarıbaş, özellikle zeytin fidanı satın alacak üreticilerin öncelikle hangi bölgede üretim yapacağını ve ürünü hangi amaçla yetiştireceğini belirlemesi gerektiğini söyledi.
Sarıbaş, “Zeytin fidanı alacak kişiye önce hangi bölgede üretim yapacağını soruyoruz. Ardından yağlık mı istiyor, sofralık mı istiyor; yeşil zeytin mi, siyah zeytin mi yetiştirecek buna bakmak gerekiyor. Çünkü her çeşit her bölgeye uygun olmayabilir” dedi.
Bölgede tercih edilen çeşitlere ilişkin bilgi veren Sarıbaş, şöyle konuştu: “Bizim bölgemizde Domat zeytini, Eşek Zeytini dediğimiz Tekir, Gemlik, Uslu, Eğri Burun, Ayvalık ve Edremit gibi çeşitler yetiştiriliyor. İzmir yöresinde de Çekişte ve Memecik öne çıkıyor. Memecik, sıcak ve soğuk şartlarına dayanımıyla bilinen önemli çeşitlerden biri. Ancak üretici yalnızca çeşidin adına bakmamalı; bahçesinin bulunduğu yerin iklimine ve kullanım amacına göre karar vermeli.”
ATA ÇEŞİTLERİNE İLGİ SÜRÜYOR
Üreticilerin yıllardır bölgede yetiştirilen geleneksel zeytin çeşitlerine de ilgi gösterdiğini belirten Sarıbaş, “Domat, Tekir ve Uslu bizim yöremizde uzun yıllardır yetiştirilen çeşitler. Uslu dediğimiz zeytin eski dedelerimizden, atalarımızdan gelen çeşitlerden. Eğri Burun da yine bilinen çeşitler arasında. Üretici, yıllarca bahçesinde kalacak bir ağacı seçiyor. Bu nedenle yalnızca bugünkü satış fiyatını değil, çeşidin bölgeye uyumunu da düşünmek zorunda” ifadelerini kullandı.
FİDANIN VİTRİNİ DEĞİL KÖKÜ ÖNEMLİ
Fuar ziyaretçilerinin en fazla merak ettiği konulardan biri de sağlıklı fidanın nasıl anlaşılacağı oldu. Sarıbaş, fidan seçiminde yaprakların güzelliğinden çok kök yapısına dikkat edilmesi gerektiğini söyledi.
Sarıbaş, “Fidanda önemli olan kök yapısıdır. Bizim deli aşılı dediğimiz güçlü anaç üzerine aşılanan fidanları önemsiyoruz. Üretici fidanın yalnızca yaprağının yeşil olmasına bakmamalı. Kök sistemi güçlü mü, gövdesi sağlıklı mı, aşısı düzgün mü bunları kontrol etmeli. Çünkü bahçenin geleceği aldığınız o ilk fidanla başlıyor” dedi.
Meyve fidanlarında da iklim ve bölge uyumunun belirleyici olduğunu vurgulayan Sarıbaş, “Her meyveyi her yere dikemezsiniz. Bölgenin sıcaklığı, soğuğu, iklim yapısı önemli. Üretici kendi bölgesine uygun çeşidi tercih etmeli. Uygun olmayan çeşidi dikerseniz yıllarca bakım yapsanız da istediğiniz sonucu alamayabilirsiniz” diye konuştu.
30 YILLIK TECRÜBE SAGREX’TE
SAGREX’te fidan çeşitlerini üreticilerle buluşturan Mehmet Dönmez de fidancılığın aile mesleği olduğunu ve yaklaşık 30 yıldır sektörde faaliyet gösterdiklerini belirtti.
Zeytinin ana üretim alanlarından biri olduğunu ifade eden Dönmez, “Domat, Edremit, Uslu, Sarı Yaprak, Memecik ve Gemlik çeşitlerimiz var. Eşek zeytinimiz de bulunuyor. Bir yıllık, iki yıllık ve aşılı ürünler yetiştiriyoruz. Meyve fidanlarımız ve süs bitkilerimiz de var ama bizim ana işimiz zeytin fidanı. Yıllardır bu alanda üreticilerimize hizmet ediyoruz” dedi.
GÖVDEDE YARA OLMASIN
Dönmez de sağlıklı fidan seçiminde ilk kontrol edilmesi gereken yerin kök sistemi olduğunun altını çizdi. “Meyve fidanı alacak kişi önce kök kısmına baksın. Kökünde çürüme, hastalık veya kılcal damarlarında problem olmamalı. Gövde kısmı da çok önemli. Darbe, ezik veya yara bulunmamalı. Fidanın formuna bakılmalı. Canlı, sağlıklı ve gelişmeye istekli görünmesi gerekiyor” diyen Dönmez, hastalıklı ve gelişimi zayıf ürünlerin bahçeye taşınmaması gerektiğini söyledi.
Dönmez, “Fidanın gövdesinin canlı ve yeşil olması önemli. Kuru, cansız ve gelişimi zayıf fidanlar ilerleyen dönemde sorun çıkarabilir. Biz müşterilerimize mümkün olduğunca temiz, sağlıklı ve hastalıksız ürün sunmaya çalışıyoruz. Hastalıklı ürünü kesinlikle satışa vermiyoruz” ifadelerini kullandı.
DİKİM SEZONU KAPIDA
Özellikle sonbahar ve kış aylarının dikim açısından önemli olduğunu belirten Dönmez, “Su ve damlama sistemi bulunan yerlerde tüplü fidan farklı dönemlerde de dikilebilir. Ancak bizim tavsiyemiz özellikle kasım ayından başlayarak ilkbahar sonuna kadar olan dönemdir. Meyve fidanı dikimi zaten ekim sonu, kasım başı gibi hareketleniyor. Bu dönemde dikilen fidan kış yağmurlarından yararlanıyor ve toprağa daha kolay tutunuyor” dedi.
Sonbahar yağışlarının genç fidanın kök gelişimine önemli katkı sunduğunu belirten Dönmez, bu dönemde yapılan dikimlerin yaz sıcaklarına kadar fidanın toprağa adapte olmasını kolaylaştırdığını ifade etti.
“FİDANI ÇOCUK GİBİ DÜŞÜNÜN”
Dönmez’in üreticilere en dikkat çekici uyarısı ise dikim sonrasına ilişkin oldu. Fidanı satın alıp dikmenin tek başına yeterli olmadığını belirten Dönmez, bakımın kesintisiz sürmesi gerektiğini söyledi.
“Sadece dikmek yeterli değil. Fidanı bir çocuk gibi düşünün. Başına gidip bakacaksınız, sulayacaksınız, bakımını yapacaksınız. Gübrelemesini zamanında uygulayacaksınız, hastalık ve zararlıları takip edeceksiniz. Susuz bırakırsanız, beslemezseniz, gerekli bakımı yapmazsanız uçlarda zarar meydana gelir, fidan zayıflar ve kurumaya kadar gidebilir” dedi.
SAGREX 2026’da fidancıların stantlarına gösterilen yoğun ilgi, çiftçinin yalnızca bugünkü üretimini değil, gelecek yılların bahçelerini de planladığını ortaya koydu. Yeni zeytinlik ve meyve bahçesi kuracak üreticiler için fuar, çeşitleri yakından görme ve üreticiden doğrudan bilgi alma fırsatı sundu.
